Zoals reeds bleek uit het vierkwadrantenmodel van Ken Wilbers, zijn waarden niet alleen redelijk theoretische concepten doch ze zijn als dusdanig niet waarneembaar. We kunnen de waarden van een persoon niet op zijn of haar gezicht aflezen. Waarden behoren bij het inwendige gedachtengoed van de mens. 

Om met waarden in de dagdagelijkse praktijk te kunnen werken, is het dus noodzakelijk om ze te vertalen in concrete gedragingen. Gedrag is immers wel iets dat je bij mensen kan waarnemen. 

Bemerk overigens ook hier de link met Verbindende Communicatie, waar de eerste bouwsteen de objectieve waarneming betreft. 

Bepaling van kernwaarden 

Onder meer op basis van de resultaten van het waardenonderzoek, wordt met de leidinggevenden aan de slag gegaan. Dit gebeurt onder meer door gerichte voorbereidende taken en, nadien, door een seminarie van een volledige dag. 

Eerst wordt nader ingegaan op het waarom van de focus op “gedrag”.  

Nadien wordt, op basis van de voorbereidende taken, gebrainstormd over de kernwaarden en/of kerngedragingen die de organisatie wil uitdragen. Het komt erop neer om middels drie tot maximaal zes kernbegrippen het gewenste gedrag krachtig uit te drukken. Die drie tot zes kernbegrippen worden dan tot het gewenste gedragskompas gesmeed. 

Belangrijk is dat elke leidinggevende zich engageert om het afgesproken gedrag onmiddellijk (= vanaf de volgende dag) in de praktijk om te zetten, zodat alle ondergeschikte werknemers een duidelijke verandering waarnemen. Dit gebeurt via de persoonlijke inspiratieplanner. 

Op basis van de resultaten van het waardenonderzoek wordt aan elke leidinggevende eveneens gevraagd om concrete (verbeter) doelstellingen te bepalen en aan te gaan. Deze doelstellingen kunnen betrekking hebben op de organisatie of op het individu.  

Beide engagementen (vertonen van het gewenste afgesproken gedrag en de uitwerking van doelstellingen) zorgen voor de “groene golf”. 

Voorbeeld van gedragskompas (PASSIE): 

P :  proactief
A :  afspraak is afspraak
S :  super professioneel
S :  samenwerken
I :  in mogelijkheden denken
E :  eigen verantwoordelijkheid nemen

Bepaling van de momenten van de waarheid  

In een volgende stap wordt door de leidinggevenden bepaald op welke momenten “van de waarheid” de organisatie het gewenste gedrag wil vertonen. Ervaring leert dat dit gemakkelijk 50 tot 100 momenten kunnen zijn. Om werkbaar te blijven, wordt daarom vervolgens een top-5 gedistilleerd. 

Voor elk van die top-5 momenten van de waarheid wordt dan elke kernwaarde of elk kerngedrag uitgewerkt in een tot drie concrete gedragingen, die eenvoudig zijn en dus eveneens eenvoudig toetsbaar. Op die manier ontstaan 45 à 90 concrete gedragingen die de organisatie kan gebruiken om het gewenste veranderingsproces te ondersteunen. 

Ook hier weer is het engagement van elke leidinggevende nodig en van groot belang. Vandaar opnieuw het grote belang van de basisopleiding Verbindende Communicatie.  

Voorbeelden van momenten van de waarheid: 

• Intern overleg 
• Overleg met een klant 
• Reageren bij slecht nieuws 

Voorbeelden van concreet gedrag: 

• Waarde: "helder en rechtdoorzee" 
• Moment van de waarheid: "overleg tussen afdelingen" 
• Concreet gewenst gedrag: "Een inspirerende leider benoemt bij het maken van afspraken de gewenste output (wanneer zijn wij tevreden)" 

"Ambities, visies, wensen, plannen, ideeën.... In de meeste organisaties is er geen gebrek aan. De kunst is echter om ze te vertalen naar concrete actie.En dat valt niet mee. Gedrag is meestal de ontbrekende schakel tussen plannen en succes." Ben Tiggelaar